دکتر علی اصغر آخوندی

دکتر علی اصغر آخوندی
طبقه بندی موضوعی

انحصار یا عدم انحصار بدیعی فواصل آیات؟ (sbu.ac.ir)

 اصل مقاله 1.44 MB

انحصار یا عدم انحصار بدیعی فواصل آیات؟

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 هیأت علمی دانشگاه صنعتی شاهرود

2 دانشگاه تهران، پردیس فارابی

چکیده

 قرآن کلام حکیم و حکیمانه است. پایان آیاتش را که تجلی‌ گر اعجاز و بلاغت قرآن است و نقش مهمی در زیبایی، نظم‌بخشی و انسجام آیات دارد فاصله می ‌نامند. در کلام حکیم و حکیمانه هر بخشی باید در ارتباط و تناسب کامل با قبل و بعد خود باشد و فاصله نیز از این حکم مستثنا نیست. اما سخن بر سر این است که این ارتباط چگونه است؟ ابن ابی الاصبع در قرن هفتم هجری ارتباط فاصله را در چهار نوع تصدیر، توشیح، ایغال و تمکین منحصر دانسته است. اکنون و پس از گذشت چندین قرن و با توجه به گستردگی و تنوع فواصل آیات آیا این انحصار همچنان پابرجاست یا می‌توان انواعی دیگر بر آن افزود؟ برخی بر این گونه‌ها، انواعی همچون تتمیم، تکمیل و تسهیم افزوده‌اند. در این مقاله به شیوه‌ای تحلیلی انتقادی به انحصار یا عدم انحصار روابط فواصل با آیات در چهار نوع یا بیشتر پرداخته‌ شده است.

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۲۳ بهمن ۹۹ ، ۲۳:۰۱
علی اصغر آخوندی

به نام خداوند بخشاینده ی بخشایشگر

وبه یاد ولیّ خدا امام مهدی عج

**************

1 اسوه ی حسنه :

قرآن در آیه ی 21سوره ی احزاب می فرماید :

( برای شما در سنّت رسول خدا الگو و اسوه ی نیکو است )

به همان دلیل که رسول خدا برای مردم اسوه ی حسنه است ، اهل بیت (ع ) هم الگوی نیکو واسوه ی حسنه ی زندگی مردم و پیروانشان هستند .

یکی از تعبیراتی که از امام زمان عج ، در عظمت مقام حضرت زهرا (س) ذکر شده ، این عبارت است که حضرت فرموده اند :

« در روش دختر رسول خدا (ص) برای من اسوه ی حسنه ( الگوی نیکو ) است . »

سؤالی که در این عبارت مطرح می شود این است که مگر خود امامان ع اسوه و الگوی کامل برای مردم نیستند . و آیا غیر امام می تواند برای امام اسوه باشد ؟ و اصولاً مقصود امام زمان از این اسوه بودن اشاره به موارد خاص است . و...  ؟

در پاسخ به این مسئله لازم است سیری در اصل روایت داشته باشیم . 

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۲۶ دی ۹۹ ، ۱۸:۴۴
علی اصغر آخوندی

 

به نام خداوند بخشاینده ی بخشایشگر

و به یاد ولیّ خدا امام مهدی عج

**********

وقتی دوباره پر شده از بت جهانمان

شرک است، ذکر نام خدا بر لبانمان

اهریمنانه باعث شرم خدا شدیم

گم باد از صحیفه ی عالم نشانمان

تیر و کمان به دست گرفتیم تا مباد

غرق پرنده ها بشود آسمانمان

وقت حضور توست مخواه آخرین امید

بی قهرمان تمام شود داستانمان

(بخشی از شعر مسلم محبّی)

**************

یکی از ویژگی های عصر غیبت امام زمان(عج) بحران هویّت و خود فراموشی و از خود بیگانگی انسان است.

گرچه بحران هویّت و از خود بیگانگی انسان مسئله ی جدیدی در واقعیّت های زندگی انسان ها در طول تاریخ نیست . امّا در عصر غیبت به خاطر دور ماندن انسان ها از رهبری الهی و معصوم ، دچار بحران های شدید تری در حقیقت وجودی خود شده اند.

به تعبیر بسیاری از روانشناسان و جامعه شناسان عصر جدید، انسان ها و جوامع فراوانی گرفتار مسخ روحی و روانی و یا به تعبیری گرفتار الیناسیون و از خود بیگانگی شده اند. و فراموش شدن انسان و بی هویّتی او از ویژگی های امروز بشر است.

۱ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۷ دی ۹۹ ، ۲۱:۱۵
علی اصغر آخوندی

به نام خداوند بخشاینده ی بخشایش گر

وسلام بر مهدی (ع ) منجی انسان ها

+++++++++++++

فاطمه آئینه ی حیدر نما است

فاش بگو فاطمه شیر خدا است

فاطمه خود کیست نمود علی

کیست علی . فاطمه ی منجلی

فاطمه ای سیّده ی کائنات

چشم دو عالم زرخت گشته مات

************

در سلسله مقالاتی درمورد خطابه ی فدک ، از صدّیقه ی طاهره سلام الله علیها ، نداهای فریاد گونه ی حضرت برعلیه فتنه ها ، بدعت ها ، عهد شکنی ها ، و تخدیر فکری و فرهنگی و ... مطرح شد . یکی از دغدغه ها و فریادهای حضرت فاطمه (س) هشدار به انسان ها در برابر ظلم و ستم و بیدادی است که همه ی انبیا و پیامبران الهی برای مبارزه با آن قیام کردند . و باکمال تأسّف بعد از جریان سقیفه جامعه به شدّت گرفتار انواع ستم ها شد که بازتاب آن دنیا را به آتش کشیده است ، و هر روز دامنه ی آن گسترده تر می شود .

برای درک اهمّیّت این مسئله و رسالتی که همه ی عدالت طلبان دنیا و ظلم ستیزان عالم بردوش دارند ، و فریادی که صدیقه ی کبری در خطابه ی فدک داشتند ، بایک پیش گفتار آغاز می کنیم :

پیش گفتار :

از آن زمان که انسان در برابر خالق خویش سر به عصیان و تجاوز گری برآورد . و از وقتی که دست قابیل به خون هابیل آغشته شد . فریاد انسان از ظلم و بیداد برخاست . و براساس فطرت الهی خویش دنبال اجرای عدالت بود .  و برپایه ی همین اصل ، قرآن ، یکی از رسالت های انبیای الهی را برپاداشتن قسط و عدل در جامعه می داند . ( سوره ی حدید آیه ی 25 )

همه ی انبیا و اولیا و آزادی خواهان و بیدارگران جامعه در طول تاریخ به دنبال تحقّق عدالت و نابود کردن ریشه های ظلم و ستم بودند . امّا معمولاً خود گرفتار انواع ظلم ها و ستم ها می شدند . و همیشه مستکبران تاریخ برای حفظ منافع نامشروع خود هر صدای عدالت خواهانه را در نطفه خفه کرده اند . و فاجعه بارتر این که همه ی تجاوز های خود را برعلیه ملّت های محروم و آزاده ، رنگ دفاع از حقوق بشر و عدالت خواهی داده اند .

پیامبر اکرم (ص ) هم به عنوان پیامبر رحمت بیست و سه سال تلاش بی وقفه ی خود را در راستای اجرای حق و عدالت ، و مبارزه با ظلم و بیداد به کار برد . و علی ع در محراب عبادتش به خاطر شدّت عدالت به شهادت رسید . و امام زمان ع برای ریشه کن کردن ظلم و ستمی قیام می کند که تمام هستی را دچار فتنه و آشوب کرده است .  و امامان معصوم و حضرت زهرا (س ) هشدار های فراوانی در مورد ظلم و ستم به مردم دادند . 

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۱ آذر ۹۹ ، ۲۰:۲۵
علی اصغر آخوندی

به نام خداوند بخشاینده ی بخشایشگر

 و به یاد ولیّ خدا امام مهدی (ع )

************

خلاصه ی بخش اوّل ( عوامل سقوط و هلاکت امّت ها از نظر قرآن ) :

1 نقل حوادث تاریخی در قرآن به خاطر عبرت گرفتن از آن ها .

2 صعود و یا سقوط ملّت ها در گرو اعمال انسان ها است .

3 هلاکت و سقوط گاهی ظاهری و مادی است و گاهی معنوی و باطنی .

4 هلاکت و سقوط امتها براساس معیار های تکوینی تحت اراده ی خدا است .

5 اگر برجامعه ای با آمدن پیامبران و مردان الهی اتمام حجت نشود ، هلاکت و عذاب نخواهد بود .

6 بلاها و گرفتاری ها شکل های مختلف داشته اند مانند : زلزله ، طوفان ، صاعقه ، بیماری های فراگیر و...

7 گرفتاری هر جامعه دلیل بر گناهکار بودن آن نیست ، گاهی بلایا امتحانات الهی اند . و یا عامل مقام معنوی 8 عوامل سقوط جامعه عبارتند از :

الف : ظلم و ستم .

ب : جرم و گناه .               

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۰۶ آذر ۹۹ ، ۲۲:۴۹
علی اصغر آخوندی

 

به نام خداوند بخشاینده ی بخشایشگر

و به یاد ولیّ خدا امام مهدی عج

************

هان ای دل عبرت بین از دیده عبر کن هان

ایوان مدائن را آئینه ی عبرت دان

گه گه به زبان اشک آواز ده ایوان را

تا بو که به گوش دل پاسخ شنوی زایوان

دندانه ی هر قصری پندی دهدت نو نو

بند سر دندانه بشنو زبن دندان

( چند بیت از قصیده ی معروف خاقانی )

تاریخ پرفراز و نشیب زندگی انسان پر است از حوادث و وقایع تلخ و شیرین ، وعوامل صعود و سقوط ، که هر کدام در نوع خود سرنوشت بسیاری از انسان ها را در ابعاد مختلف تحت تأثیر قرار داده است .

یکی از مسائل مهم و مورد توجّه قرآن باز گوئی و بیان قصّه های انبیا و امّت ها و ملّت های گذشته و عوامل رشد و تعالی و یا سقوط و نابودی آن ها، برای عبرت گرفتن از آن ها است .

در آیه ی 111 سوره ی یوسف ع می فرماید :

« لَقَد کانَ فی قِصَصِهِم عِبرَةً لِاُولِی الاَلباب ِ= درقصّه های امّت ها عبرتی است برای خردمندان»

عِبرَت :  ازعبر به معنای گذشتن از حالی به حالی است . از معرفت محسوس به معرفت غیر محسوس رسیدن . ودر قصّه ی گذشتگان و افتخارات آن ها نماندن . از گذشته پلی برای آینده ساختن .

در بررسی آیات و داستان های قرآنی ، و جریانات مربوط به  علل هلاکت و سقوط امّت ها ، در ابتدا باید به چند نکته ی اساسی توجّه کرد :

1 = براساس آیات قرآن از جمله آیه ی 11 سوره ی رعد که می فرماید :

« اِنَّ اللهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَومٍ حَتّی یُغَیِّرُوا ما بِاَنفُسِهِم = خداوند آن چه را که برای ملّتی قرار داده تغییر نمی دهد مگر آن که خود تغییر کنند »

رشد و تعالی و یا سقوط و هلاکت و افول امّت ها در گرو اعمال آن ها است . سر گذشت امّت هائی که براثر برخی انحرافات و کج رفتاری ها دچار هلاکت شده اند مؤیّد این مطلب است . و بررسی عوامل هلاکت آن ها می تواند در جلوگیری از بروز این تعارض ها در جامعه ی امروز سهم به سزائی داشته باشد .

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۰۴ آذر ۹۹ ، ۲۲:۴۹
علی اصغر آخوندی

 

به نام خداوند بخشاینده‌ی بخشایشگر

و به یاد ولیّ خدا امام مهدی عج

**********

روز هشتم ربیع الاوّل سال 260 هق یادآور حزن واندوه شیعه درفقدان وشهادت یازدهمین خورشید امامت وولایت است . وروز تسلیت به محضر قطب عالم امکان ، حجِّة بن الحسن العسکری ع . ودرعین حال آغاز ولایت وامامت آخرین حجّت الهی ع  است .

 امام حسن عسکری(ع) در ایّام و سال های اختناق و در تحت بدترین شرایط سیاسی و نظامی برای شیعه به دنیا آمد و به همراه پدر بزرگوارش به دستور خلیفه ی عباسی به سامرّا منتقل گردید . پس از شهادت پدر در سال 254 هـ.ق.  فقط شش سال دوران امامتش و رهبری جامعه ی شیعه طول کشید و در سال 260 هـ.ق. در سن 28 سالگی به دستور یکی دیگر از خلفای جور مسموم و شهید شدند. در این مدّت کوتاه ، فعّالیّت های مختلفی را داشتند از جمله :

۱ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۰۴ آبان ۹۹ ، ۱۵:۱۹
علی اصغر آخوندی

 

به نام خدا

و به یاد ولی خدا امام مهدی ع

************

بیا باران شو و جاری شو و بردار سد هارا

به پیکار ( نخواهد شد )بیاور ( می شود) هارا

ببین کورش هم این جا خواب بیداری نمی بیند

به سوی زندگی بشتاب و بگذار این جسد هارا

تو را بانگ بلال از دور سوی خویش می خواند

برای خسروان بگذار لحن باربد ها را

صدای روشنی می آید از ژرفای نخلستان

سبد بردار پرکن از مناجاتش سبد ها را

کرامت را ببین ، پیغمبران شهر دانائی

به تدبیر تو می بندند راه عبدود ها را

( شعر محمد کاظم کاظمی )

**************

  در دوران خلافت خلیفه‌ی دوّم و پس از نبرد قادسیّه و فتح شهر مدائن، حذیفه‌ی یمانی والی مدائن شد، و پس از او سلمان فارسی بنا به پیشنهاد امام علی بن ابیطالب(ع) استاندار مدائن گردید.

حضور او در این شهر و در بین هم‌وطنان با روحیّه عدالت‌ورزی و سادگی و بی‌آلایشی، و مقام معنوی او نزد پیامبر عظیم الشأن (ص) با تعبیر (سلمانُ مِنّا اَهلَ البَیتِ) تأثیر به سزایی در گرایش ایرانیان به ولایت علوی داشت.

سلمان تا سال 33 ه.ق (زمان خلافت عثمان) والی مدائن بود، و در ماه صفر همان سال از دنیا رفت و در نزدیک ایوان مدائن به خاک سپرده شد.

دردوران استانداری ، شیوه‌ی مدیریّت اجتماعی و سبک زندگی و برخورد ملاطفت‌آمیز او با مردم، مورد انتقاد خلیفه‌ی  دوّم قرار گرفت و به همین خاطر نامه‌ای برای او فرستاد و در آن نامه او را مورد سرزنش قرار داد.

متن ذیل، پاسخ به نامه‌ی خلیفه دوم توسط سلمان است که:

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۰۸ مهر ۹۹ ، ۲۳:۳۱
علی اصغر آخوندی

 

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی گروه معارف اسلامی دانشگاه شاهرود

چکیده

«فاصله» در پایان آیات، پدیده‌ای قرآنی است که تجلیگر اعجاز و بلاغت آن است. دربارۀ این اصطلاح که از زمان سیبویه ( م180ق) برای فرجام آیات به کار رفت تاکنون، کم و بیش بحث شده است؛ اما به نظر می‌رسد هنوز زوایای بسیار زیادی از آن روشن نگردیده است. از جمله این مباحث، بحث اهمیت فاصله در قرآن از نظر نقش آن در اعجاز و بلاغت، کاربرد آن در زمینۀ تبیین محتوایی و تفسیر و ضرب‌آهنگ آن در قرائت است. از این رو سؤال اساسی این است که فاصله در قرآن از چه اهمیتی برخوردار است؟ در این مقاله تلاش شده است با پژوهش در آثار و کتب و با استفاده از سخنان عالمانی که در این زمینه سخنی گفته‌اند، جهاتی از اهمیت این پدیدۀ قرآنی آشکار گردد. از جمله به این موارد می‌توان اشاره کرد: فاصله؛ یکی از وجوه اعجاز قرآن، تجلی بلاغت آن، زینت‌بخش لفظ و معنا در قرآن، عامل تأثیرگذاری در جان‌ها و ... است.

     اصل مقاله 955.58 K

    ۱ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۴ تیر ۹۹ ، ۰۰:۵۲
    علی اصغر آخوندی

    به نام خداوند بخشاینده ی بخشایشگر

    و سلام بر امام علیّ بن موسی الرّضا (ع )

    ************

    بحث عصمت انبیا و امامان (ع ) ، یکی از مسائل پرگفت وگو و پر چالش قرن ها تاریخ ادیان الهی است . وبا این که از ضروریّات رسالت انبیا و هدایتگری اولیای الهی ، مسئله ی مصون بودن آن ها از هرگونه خطا و اشتباه و گناه است . امّا متأسّفانه در کتب انبیای گذشته ( تورات و انجیل فعلی )، و در روایات اسرائیلی مسلمانان ، خطاها و گناهانی به آن ها نسبت داده شده ، که گاهی از شرور ترین انسان ها انتظار نمی رود .

    قرآن در دفاع از حریم این اولیای الهی ، مسائل مختلفی را مطرح کرده ، و در روایات شیعه به ویژه در احتجاجات امام رضا ( ع ) استدلالات منطقی و قوی مطرح شده است .

    در ادیان الهی وکتب آسمانی موجود ، هیچ کتابی مانند قرآن ، حریم انبیا و اولیا را چنین پاکیزه ومطهّر از هر گونه گناه و آلودگی مطرح نکرده ، و دربین  گروه های مختلف اسلامی ، هیچ آئینی جزشیعه تا این حد از عصمت آن ها دفاع نکرده است .

    ۱ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۰۷ تیر ۹۹ ، ۰۰:۱۱
    علی اصغر آخوندی